Bitácora de Héctor Acebo, poeta, periodista cultural y doctor en Periodismo

Bitácora de Héctor Acebo, poeta, periodista cultural y doctor en Periodismo.
-Correo: acebobello@gmail.com
-Instagram: @hectoracebo
-Twitter: @HectorAcebo
Mostrando entradas con la etiqueta Infancia. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Infancia. Mostrar todas las entradas

martes, 9 de octubre de 2018

José Mediante

QUIZABES MELLOR que dicilo sería cantalo. Chamábase José Antonio Mediante Pereiro, e no noso Santiso de Abres natal (onde exercía de zapateiro) todos o coñecían polo seu primeiro apelido, Mediante. El e a súa muller —Elisa— coidáronme cando era moi cativo, e tratáronme coma un fillo, o fillo que nunca tiveron. Na súa zapatería, Mediante aprendeume a camiñar, do cal se sentía orgulloso. Si, ouvíndolle contar o relato dos meus primeiros pasos, calquera diría que obrara un milagre... O certo é que a moitos dos nosos veciños si lles parecía milagroso que un señor bébedo e impetuoso se volvera, nun repente, manso, vulnerable e tenro fronte a unha criatura descoñecida. 
Nado na aldea da Antigua, Mediante tampouco foi comprendido pola súa labrega familia, nin sequera nos seus últimos días; os tipos pintorescos —xa se sabe— van sendo cada vez menos nesta sociedade ridiculamente uniforme. Certamente, Mediante blasfemaba tanto ou máis que os outros homes santiseiros, pero se lle dicías unha frase amiga, a súa ollada volvíase limpísima, transparente. Imaxino que o ambiente extremadamente machista dun pobo tan afastado das cidades acabou por conferirlle un aspecto áspero, que en realidade cumpría as funcións dun parapeto, pois non coñecín a ningunha persoa máis nobre e xenerosa ca el. O meu amigo era, en fin, coma o toxo, que atravesa luvas e, ó mesmo tempo, acende, no luscofusco, os ollos do camiñante sensible. 

Eu era un pícaro falcatrueiro e ben observador. Foi Mediante quen me salvou da monotonía, quen atizou as miñas ensoñacións. Así, cando íamos ó horto que lle cedera meu avó, alí onde din A Redondela, o zapateiro subíame á súa carretilla, regalándome unha marabillosa viaxe polo campo. O aire enchíase de brancura ó acariñar a miña faciana, a única parte dun servidor que sobresaía dentro do devandito vehículo. Sen saber como expresala, eu tiña a sensación de que desembocabamos nun reino onde o tempo se suspendía; acolá non existían regras ou límites. No tránsito da Redondela á Granda ou a Robaín, a un faltábanlle ollos para retratar os animais (esquíos, donicelas, merlos, tordos, paporrubios, bolboretas…) cos que nos cruzabamos. Nunca un agasallo coma este —penso eu— lle foi feito a un neno.

(Artigo meu publicado en El Progreso de Lugo, 06/10/2018)

sábado, 3 de junio de 2017

Paco de Robaín

[Artigo meu publicado onte en El Progreso de Lugo]

O que amas permanece,
o demais é lixo.
(Ezra Pound)

        O santiseiro Paco de Robaín (meu avó materno) era agricultor, gandeiro e albeite vocacional. Curaba eficazmente, sen ánimo de lucro, as principais fracturas do gando —e, por extensión, dos veciños— mediante o entalizado, é dicir, embutindo a extremidade lesionada entre dúas táboas. Robaín, que tamén era hábil corrixindo os espiñazos, tomou nota das leccións do seu avó e da súa nai, e foi un paso máis aló axudando o sepultureiro da parroquia a exhumar cadáveres; esas experiencias permitíronlle coñecer ben as unións dos ósos. Ó morrer meu avó, languidece unha filosofía en contacto pleno coa natureza, na que non teñen lugar a usura e o egocentrismo, as maiores pragas do noso tempo. A xenerosidade de Paco non se limitaba ás colaboracións como curandeiro; case lle parecía mal que alguén marchase do seu casarío sen probar os chourizos ou o licor de guindas elaborados por el e pola miña avoa.
Paco de Robaín.


        Sendo ben distintos en moitos aspectos, o avó Paco implicábase tanto na miña travesía, que, cando estudaba en Madrid, ata chamaba por teléfono ó meu mellor amigo, o economista Muñoz Puigcerver, con quen compartía teito; bastáralle ver dúas veces a este mozo catalán para collerlle cariño. Sirva como homenaxe a Paco de Robaín —grande no meu corazón— o seguinte poema do trinque: “Nunca saíches do pobo,/ nunca tiveches a cobiza/ de coñecer mundo,/ mais fuches dono dun mundo/ ó que nunca terá acceso/ a caterva de modernos./ Nunca.// Ti ensináchesme/ o que ninguén me ensinara:/ os pulos do monte Sartán,/ o camiño a Trasdacorda,/ o vello carballo da Granda…/ Ti ensináchesme a botar en falta/ ós que aínda non emigraron./ Ti ensináchesme a dicir/ a i-auga, a i-alma, e xamais/ esquecerei de que maneira:/ co merlo na mirada.// Avó, fagamos un pacto/ —xa é hora de podar/ o alpendre do inverno—;/ avó, se ti soñas comigo/ e eu soño contigo,/ hemos de atoparnos/ no mesmo soño:/ ti falando/ de aceites esenciais/ e asistindo á miña festa/ de bicos e brincas…// E cando alguén me pregunte/ onde queda Robaín,/ direille que se lle dá a volta ó mapa,/ atopará o casarío/ no centro do mundo”.
O casarío de Robaín (en Santiso de Abres), onde servidor se criou.

domingo, 20 de diciembre de 2015

A cor do escáncer

O escáncer é un réptil escamudo da familia dos ánguidos. Moi similar a unha pequena serpe, carece de patas ou tenas moi reducidas. Poboador dos lugares avesíos e húmidos, adoita abeirarse debaixo das pedras. Cando eu era cativo, tranquilizábame observar este inofensivo animal de aspecto cru… 

Macho de escáncer común. Imaxe tirada do blog Aves e natureza da Fonsagrada.


A lembranza do escáncer tráema dona Remedios de Rochiña, a miña defunta bisavóa, natural de Trabada. Malia os seus escasos estudos, esta lúcida e carismática señora  medía moito as verbas —non en van, escribía poemas de corte oral—, rematando calquera conversación coa frase oportuna. As súas repentinas réplicas deixaban fóra de combate ós interlocutores máis instruídos, como xa contei algunha vez no semanario La Comarca del Eo.

“Comprei unha tea ben guapa pra un vestido”. “Moi ben! E de que cor é?”. “Pois non sei dicirche...”. “Es ben ransoña, muller! A tea é clara ou escura?”. “Non sei... É... da cor do escáncer”. Este excelente diálogo, protagonizado por dúas mulleres de Santiso de Abres, téñollo escoitado á miña bisavóa, que viviu moitos anos no citado concello das beiras do Eo, onde eu nacín.

A coloración do escáncer é variable —os exemplares adultos desta especie poden ser agrisados, amarelos ou pardos—, pro o seu ton sempre resulta apagado. Pois ben, penso que a veciña da miña bisavóa, por moi iletrada que fora, sentenciou dun xeito verdadeiramente ocorrente a conversación reproducida. Entendo que aquela tea tiña unha cor ambigua, e non se caracterizaba nin por ser brillante nin por ser escura: coma o escáncer! Imposible non lembrarse aquí daquela imaxe de Juan Ramón Jiménez: “(…) Imprecisa / como sonrisa que se pierde en risa…”.

Remedios de Rochiña, xunto a dous dos seus bisnetos: María e un servidor. A fotografía foi feita en Santiso de Abres o 11 de setembro de 1995.




En Santiso, o esquecido escáncer tivo os seus días de gloria grazas á elocuente Remedios de Rochiña, que repetiu ben veces —con actitude festiva— aquel diálogo. Se un sabe escoitar, atopa a poesía mesmo debaixo das pedras. 

[Artigo meu publicado onte en El Progreso de Lugo (edición da Mariña)]

domingo, 15 de noviembre de 2015

Cruzando versos en Ribadeo

É unha honra pra min participar, como poeta, nesta fermosa actividade ribadense que se chama Cruzando versos: 

Nova publicada por La Voz de Galicia o día 11 deste mes.

Velaquí o verso meu escollido por Verónica Martínez Delgado (coordinadora da citada actividade, profesora de Infantil no ribadense CIFP Porta da Auga e poetisa) e mais as súas alumnas: 
Ven e apréndeme a xerga dos teus bicos. 
Esta ilusionante iniciativa de pintar versos nos pasos de peóns comezou, segundo teño entendido, en México. Madrid é unha das cidades que continuou a actividade. 

sábado, 20 de junio de 2015

martes, 2 de junio de 2015

Vigilante

—Sólo eres un crío, Cornie… 
—¡Hombre, gracias, papá! 
—¡Ojalá fuera tu padre! Si lo fuera, no irías por ahí diciendo que prefieres hacer Formación Profesional. Es como si Dios te hubiera dado algo: ¡todos esos cuentos que inventas…! Como si él dijera: “Esto es lo tuyo, hijo, y no lo pierdas”. Pero los críos lo pierden todo si no los vigila alguien; y si tus padres están demasiado jodidos para hacerlo, debería vigilarte yo.

De la película Cuenta conmigo (Rob Reiner, 1986) 


miércoles, 18 de junio de 2014

Infancia

Dicías que non recibías as miñas cartas, e eu pensaba en idear unha rede de tubos de aire comprimido.

viernes, 30 de mayo de 2014

Niñez

De niño, guardaba las revistas deportivas en cajas de cereales. 

Un fotograma de París, Texas (1984), hermoso largometraje de Wim Wenders.

martes, 29 de abril de 2014

Truffaut, Bresson y la poesía en el cine


"En algunas películas el niño se ve traicionado por un vicio de forma del guión, es decir, se le arrincona en beneficio de un elemento considerado poético de entrada, un objeto, a veces un animal. Como los niños ya traen automáticamente consigo la poesía, creo que se ha de evitar introducir elementos poéticos en una película infantil, para que la poesía nazca de sí misma, como algo más, como un resultado y no como un medio, ni incluso como un objetivo que alcanzar". Leyendo esta reflexión de Truffaut, he recordado aquel aforismo de su maestro Bresson: "No corras tras la poesía. Ella sola penetra por las junturas (elipsis)". 




Fotograma de Los cuatrocientos golpes (Truffaut). 

lunes, 10 de febrero de 2014

lunes, 11 de febrero de 2013

Una imagen familiar



Éstos son los míos. Una abuela cuya calma amansa a los lobos. Un abuelo que apenas ha leído un libro y que, sin embargo, conoce todos los misterios del bosque. Una tía cuyo arrugado rostro era el mapa de la emoción... Éstos son los míos. Y yo, en el momento de la fotografía*, no podía hacer otra cosa que admirarlos. Me sentía protegido al lado de ellos. Exactamente igual que ahora.  

*La imagen fue tomada en Robaín (Santiso), en septiembre de 2000. 

jueves, 22 de noviembre de 2012

Infancia y terrorismo

Niños asesinados recientemente en Gaza.

¡Ah, esos niños que sufren a tiranos bestiales! De Gaza o de un país africano, qué importa, son nuestros niños: el futuro. Denunciemos el terror.

sábado, 21 de julio de 2012

miércoles, 18 de enero de 2012

Escuela de mujeres

Me gustaría que mi próximo libro se titulase Escuela de mujeres. El poema homónimo serviría de apertura a la obra.
ESCUELA DE MUJERES

Era la fiesta de disfraces de 1994.
Ibas vestida de gato; y yo, de pirata.
Tengo que sacarme —dijiste— los leotardos:
me debe de haber picado una araña
o algún bicho.

Yo me quedé mirándote
—admirándote— en silencio
durante el tiempo
que tardaste en pasar la ropa
de la cama a la silla.
Para curarte, extendí
—a la manera de un albéitar—
polvos de regaliz
sobre tu colorada rodilla.
Y me vi envuelto en un montaje
de tramas, artimañas, azares,
placeres, curvas, secretos…
Sí, me vi envuelto —sin quererlo—
en una escuela de mujeres,
mientras tú sonreías.

martes, 3 de enero de 2012

Un niño pelirrojo y fantástico


Yo era un niño pelirrojo, travieso, observador y extremadamente fantástico. Pasaba las horas tirado en el suelo, en apariencia para jugar con los cochecitos, pero en realidad mi fin no debía de ser otro que atisbar los elevados y coruscantes muslos de las muchachas, sus finísimas braguitas de seda… Fue José quien me salvó de la monotonía, atizando mis ensoñaciones viajeras y mi gusto por lo desconocido. Así, cuando lo acompañaba a su exigua huerta, allí donde dicen A Redondela, él me subía a su carretilla y me regalaba un viaje por el vasto campo, que yo tenía por nuestro reino. Sí, se diría que desembocábamos en otro pueblo y en otro tiempo más lento aún que el que gastábamos los santiseiros. En A Redondela, donde el silencio todo lo envolvía, a uno le faltaban ojos para retratar cuantos animales desfilaban al percatarse de nuestra presencia. Recuerdo cómo el aire se colmaba de blancura acariciando mi cara, la única parte de mi cuerpo que sobresalía dentro de aquella carretilla. Nunca un regalo como éste, creo yo, le fue hecho a un niño.

(De mi prosa "José Mediante, la flor del tojo")

lunes, 9 de febrero de 2009

Una cama alucinante

Por HÉCTOR ACEBO (La Huella Digital, 09/02/09)

Por mucho que le duela al omnipresente Bush, la civilización moderna no se vino a pique con la desaparición de la banca financiera de Wall Street, sino cuando los periódicos dejaron de confeccionar un suplemento dedicado a los niños (y de esto hace ya unos cuantos años). ¿Qué habrá pasado para que El País, por ejemplo, dedique ahora solamente tres páginas al tebeo los domingos, cuando en mi época aquel mítico suplemento que era «El Pequeño País» nos mantenía en vela hasta altas horas de la madrugada? «Los tiempos han cambiado», me dicen, y se quedan tan anchos. Ah, claro. Cosas del tiempo, que lo cura todo (a saber: los cuernos, las tetas planas, la timidez…). Pero si la sensibilidad se pierde, amigo, me interesa bien poco tanto avance tecnológico…

Rafael Azcona (el guionista más mordaz que dio este país) dijo en una entrevista que no se molestaba en idear esos efectos cómicos rápidos e inesperados que nosotros, críticos o espectadores, llamamos gags: lo que él contaba en sus filmes era la vida misma. Exactamente. A veces, cuando Mortadelo atisba un atajo, la flecha de Ibáñez nos obliga a continuar la historieta en la parte de abajo, no en la viñeta lateral. Los niños, que son los mejores lectores (sus mentes contienen imágenes en forma de alucinaciones, como descubrieran los psicoanalistas Jung y Rascovsky), también saben que esos saltos del tebeo proceden de la realidad. Y entonces, cuando sus padres los castigan por leer en horas intempestivas (nótese el subrayado: sin las imágenes, las palabras y el canto de la coruja para mí la Noche sería anacrónica), casi nunca protestan. ¿Para qué van a perder el tiempo respondiendo en una extraña lengua que los adultos, tan ocupados en envidias y negocios, probablemente hayan olvidado?

Todo esto ya lo dije al albor de enero en la Casa de Cultura de mi pueblo (San Tirso de Abres, Asturias) con motivo de la presentación de Domingo y os animales (ed. Nobel, 2007), un cuento infantil de Belén Rico Prieto (escritora y maestra natural de Vegadeo, donde yo estudié el bachiller y parte de la ESO). En este libro se reproduce un dibujo de Domingo (el chiquillo que inspiró el cuento de Rico Prieto) que aún hoy me sigue impactando. Se trata de una jirafa que aparentemente no tiene piernas. Y no es que Domingo se las haya amputado: ¡es que el animal está acostado: y por eso no se le ven, como hubiera dicho el propio niño! He ahí una bellísima alucinación: la facultad de imaginar con facilidad las cosas «que desean y no tienen», Anatole France dixit.

«Toda vida es sagrada»: eso suena muy bien, pero no se esfuerce, señor Bush: jamás podrá esconder debajo de la cama los cuerpos que se ha llevado por delante durante estos ocho años eternos. Dispense, yo me voy a soñar (que no a dormir: el matiz de un sinónimo puede salvar a las criaturas alucinantes de un paranoico yanqui como usted) en compañía de mi querido Spirou. ¿Quién se apunta?